Đinh trọng Phúc - UNG THƯ ! TẠI SAO LẠI NHIỀU THẾ NÀY ?

Thảo luận trong 'Khoa học và Công nghệ' bắt đầu bởi Dinh Trong Phuc, 3/8/14.

  1. Dinh Trong Phuc Moderator

    Ngày tham gia:
    12/8/10
    Số bài viết:
    151
    Địa điểm:
    san jose CA
    [IMG]

    UNG THƯ !? TẠI SAO?
    [sơ đồ một dãi DNA ]
    NẾU KHÔNG LẦM , thời đại hôm nay căn bệnh ung thư xảy ra quá nhiều hay đồng nghĩa là nhiều người chết vì ung thư. Có người lại nói "ồ, vì thông tin hôm nay quá nhiều , xưa không có, nên chúng ta nghe ít vậy thôi ! ". Tôi không tin, ngay trong đại gia đình tôi so với hôm nay, thì hôm nay nhiều người thân qua đời vì chứng ung thư quái ác. Nghe tin bạn bè, gia đình họ qua đời vì thứ bệnh đó cũng nhiều hơn thời trước .
    Giờ thì chúng ta tìm hiểu xem tại sao thời nay có nhiều ca ung thư hơn xưa ?
    Theo thiển ý, sau thời đại phát triển cơ giới hóa , điện khí hóa xã hội văn minh vật chất của con người tiền lên đỉnh cao của thời đại hóa học hóa. Bạn có tin vậy không ? Chúng ta nhìn thử xung quanh ta hôm nay : trái cây cũng được bơm thuốc, ruộng vườn cũng bơm thuốc trừ sâu , ngay cả con heo nuôi trong vườn cũng ăn bằng thức ăn tăng trọng và còn quá nhiều thứ kể ra không xiết từ những thành phẩm hóa học hóa mà con người đang dùng càng lúc càng tăng , kể cả các viên thuốc , nước ngọt chúng ta uống , gia vị hàng ngày cũng là thành phẩm của thời hóa học hóa. Ngay tai các nước văn minh Tây phương, nền canh nông, chăn nuôi càng hiện đại thì càng dùng đến thức ăn "tổng hợp" càng nhiều , đồ ăn thức uống đóng chai và vô hộp cũng liên quan đến "hóa học hóa" càng cao.
    [đó là chưa nói đến bao nhiêu thứ hàng thực phẩm ăn uống cực độc của Tàu đang gây hoang mang sợ hãi trên thế giới .Chúng ta bỏ qua bên chuyện hậu chấn của chất độc Màu Da Cam(Yellow Agent Crisis) vì đây là chuyện riêng trong chiến tranh VN.]
    Tại sao chúng ta chú ý đến chuyện hóa học hóa , vì cái khóa của Di truyền là gien (gene),
    DNA(deoxyribonucleic acid) va` nhiễm sắc thể (chromosome)
    Cơ bản của xác thân con người là tế bào , con người ta sống cần ăn uống, tức là hấp thụ dưỡng chất tạo ra năng lượng cho sự bào phân xảy ra liên tục hàng giây trong con người nhằm tạo ra tế bào mới thay thế các tế bào lão hóa vừa tăng số lượng tế bào gấp nhiều lần khi cơ thể con người lớn lên theo thời gian.
    Quan sát về hiện tượng Ung Thư ,chúng ta cũng cần nói sơ qua về sự bào phân như thế nào và tại sao có chuyện liên hệ Ung thư và Sự Bào Phân

    A. Gen , Nhiễm sắc Thể(chromosome) và DNA
    [IMG]
    Nói đến tế bào chúng ta hay đề cập đến yếu tố di truyền GEN , các nhiễm sắc thể (chromosomes) và DNA của tế bào con người.
    =================================
    -Gene cơ cấu chủ đạo sự di truyền có trong nhiễm sắc thể chromosome , chúng ta không nhìn nó như một "nhà máy" mà là một cái nhóm "chính sách" để ra lệnh tạo ra những cái "khuôn" để sao chép truyền thừa tức là di truyền
    -DNA: còn gọi là deoxyribonucleic acid là chất liệu di truyền của con người và hầu hết các sinh vật khác. Hầu hết mọi tế bào của cơ thể một người đều mang một dạng DNA. Đa số DNA đều nằm tại nhân tế bào(nucleus) một số ít nằm trong ti thể( thuộc tế bào chất )
    [IMG]
    ti thể
    -Nhiễm sắc thể(chromosome) cấu trúc này nằm trong nhân. Không thấy dược khi tế bào chưa phân chia. Gồm hàng loạt phân tử DNA cuộn lại với nhau giống cấu trúc một bó sợi ôm lấy một thứ protein gọi là histone để nâng đỡ cho cấu trúc này.
    tại sao gọi là nhiễm sắc thể : nhà tế bào học Đúc Walter Flemming(1843-1905) đã dùng thuốc nhuộm màu để dễ phân biệt nhận ra các yếu tố trong nhân tế bào(nucleus). Những phân tử nằm tản mạn trong nhân tế bào có tính chất dễ bắt màu nhất ông đặt tên là chất nhiễm sắc hay còn gọi là NHIỄM SẮC THỂ ( chroma: màu sắc theo tiếng Hy lạp )
    ==========================
    Trong nhân tế bào(nucleus) của con ngừơi ta có 23 cặp nhiễm sắc thể tức là 46 nhiễm sắc thể. và cứ một nhiễm sắc thể trên có 2 bản sao(copy) một thừa hưởng từ Mẹ và 1 thừa huởng từ cha . Nhiễm sắc thể của một cá thể trong tế bào này cấu tạo bởi DNA mang tính cách riêng vì nó là tổng hợp của một "bản mật mả di truyền" đem đến tính cá biệt cho từng người. DNA là cái chìa khóa gốc nhất là một cuốn cẩm nang di truyền mà nhiệm vụ sau cùng là bảo đảm tính thừa kế, cùng bộ chỉ huy xây dựng hoàn hảo hay nói khác đi đó là sức khỏe cho cá thể đó.
    [IMG]

    Khi bào phân, nhiễm sắc thể có cấu trúc như những vành đai cặp đôi (helix) gồm hàng loạt(series) dải DNA là một băng dài mang những Gene đó . Dĩ nhiên chúng ta có thể nói khác đi , ai mang gene nấy , nghĩa là anh khác tôi vì tôi không phải là con anh ,nhưng tôi là con của ba mẹ tôi có nghĩa là mang gene của hai người sinh ra tôi.

    Trong di truyền học khi chúng ta thừa kế nhiễm sắc thể của cha của mẹ, có nghĩa là chúng ta đã kế thừa từng bản sao gene của từng người. Ước đoán theo khoa học có khoảng 25000 loại gene khác nhau của loại người nhưng 99% mang chung một "bản mật mả" về gene. Đã là con người thì chúng ta có thể nói rằng sự khác nhau về DNA giữa con nguòi với nhau rất nhỏ, hay nói khác đi DNA con người giống con người(con vật thì giống con vật) , hay nôm na rằng loài nào mang DNA đó. Chính sự khác nhau về GENE mới làm cá nhân này khác vói cá nhân kia mà thôi.
    Protein là thành phần chính điều khiển tiến trình liên tục bào phân trong cơ thể. Mỗi gene có một mật mả để tạo thành một loại protein riêng biệt .
    B: Gene hoạt động ra sao
    [IMG]
    các nhiễm sắc chromosome cấu tạo bởi các chuỗi DNA ,như chúng ta đã biết DNA gồm các chất căn bản bao gồm nhóm phosphate , đường , và đạm tố (nitrogenous base. 4 đạm tố căn bản trong DNA là
    Adenine(A)
    Thymine(T)
    Guanine(G)
    Cytosine(C)

    Các chuỗi DNA luôn luôn xếp cặp với nhau ;
    C luôn bắt cặp với G>>>>> G-C
    A luôn bắt cặp với T. >>>>>A-T

    [IMG]
    công thức và nối hóa học của 4 đạm tố của DNA
    Hàng ngàn cặp đôi (A-T; G-C ;....) như thế tạo thành một SERIE , chính sự khác nhau số lượng chứa trong một serie như đã nói chính là sự khác nhau giữa các gene.
    Sự sắp đặt thú tụ của các nitrogenous bases (A-T; C-G; T-A;G-C;...) vừa nói là mật mả của một loại protein. Nếu chúng ta nói rằng mỗi một loại gene có mang một mật mả để tạo thành một thứ protein chính là sự sắp đặt theo thứ tự của các cặp base (nitrogenous base)như vừa nói.

    Chúng ta còn khám phá ra rằng trong điều kiện bình thuờng sự sắp đặt hay ho làm sao giữa các cặp đôi này nó kiến trúc với nhau thật vừa vặn khít khao để cung cấp cho chúng ta các thứ protein khác nhau chúng ta thực sự cần(cơ thể bình thuờng đang cần có ). CHức vụ những protein này là gì :
    -lèo lái để tế bào loại gì thì đúng với loại đó cùng điều khiển chức vụ của tế bào đó
    -cho chúng ta tính cá thể ví dụ như màu mắt
    -kiểm soát cách thức mà cơ thể chúng ta thi hành nhiệm vụ như thế nào
    -có khả năng "tắt và mở" hoạt động các protein khác
    Có một số gene tự sản xuất ra loại protein cần dùng trong khi đó có một số gene lại cần sự hợp tác với gene khác để kiến tạo ra một loại protein nó cần (kết hợp noãn và tinh trùng )

    C. Khi Rắc Rối Trong GENE Xuất Hiện
    Dĩ nhiên cơ thể chúng ta luôn cần các tế bào mới, nào thay thế các tế bào chết khi bị vết thuơng, thay các tế bào lão hóa. Muốn thế, thì các vùng mô đang cần tế bào thuôc về loại đó , ví dụ tế bào mỡ, tế bào gan tế bào da...cần sự bào phân , nghĩa là sự phân chia tế bào ra 2 tế bào mới(gián phân) . Nói chuyện sự gián phân trong tế bào đó thì nó cần công việc sao chép từ DNA của nó ra 2 bộ giống nhau để "truyền thừa " cho 2 tế bào con , có nghĩa nó copy từng loạt hàng ngàn các nitrogenous bases A, T, C, G y chang thứ tự. Rũi thay trong quá trình copy đó có những lỗi lầm xuất hiện. Để dễ hiểu chúng ta có thể lấy thí dụ chúng ta nhờ ai đó đánh vần cho chúng ta viết lại một bản sao "võ thuật bí kíp" thật dài mà người đó cứ "đánh vần sai" thành ra "thất bổn truyền" cầm bản sao nói là viết lại "y chang " nhưng sự thật nó đã sai hết ! Tiếp đến đệ tử của ta sẽ dùng bản sao sai đó tập võ cuối cùng đi đến "tẩu hỏa nhập ma" !
    Có một số lỗi lầm không mang hệ quả trầm trọng gì, tế bào khác sẽ uốn nắn lại. Có một số lỗi "kỹ thuật sao chép " sẽ đem lại "tẩu hỏa nhập ma", bằng hậu quả là thái độ của Gene sẽ thay đổi. Chúng ta lấy ví dụ, nó làm cho gene cứ ra lệnh luôn "mở công tắc" hay hoàn toàn "đóng công tắc" cho sự kiến tạo protein đưa đến hậu quả quá nhiều hoặc hoàn toàn không có chút protein nào ! Vì mỗi loại protein có công dụng riêng, nên "thái độ" của gene thay đổi như vậy sẽ ảnh huởng "thái độ" của tế bào.
    Thật ra khi các lỗi hóa thành nhiều trong tế bào mới có khả năng biến một tế bào bình thuờng thành một TẾ BÀO UNG THƯ (cancer cell). Con đường dẫn đến thành các tế bào ung thu không phải duy nhất là những lỗi lầm nội tại trong GENE nhưng còn trường hợp khác hơn vì lý do cơ thể chúng ta bị hớ hênh (vulnerable) hay còn gọi là bị phô diễn (exposure) ra ngoài với các tác nhân phá hoại. Rủi ro gây ra ung thư trong trường hợp bị phô diễn này, không thể phá hoại hết các tế bào trong người, hay mang tính di truyền cho gia đình thế hê sau. Ngang đây chúng ta hãy cắt nghĩa rõ hơn, người cha hút thuốc bị ung thư phổi khó có khả năng di truyền cho thế hệ con cái. Trong gia đình có tiểu sử ung thư ,đời ông Nội, Cha mẹ , không do hậu quả sinh hoạt mà thành thì nên coi chừng theo dõi yếu tố di truyền hơn.
    Trường hợp lỗi lầm về gene cũng có thể có trong quá trình trứng hay tinh trùng hình thành. Nó di hại cho con cái vì các tế bào của thế hệ con cái đang mang những lỗi lầm về gene đó.
    D LỖI LẦM CỦA GIEN DẪN ĐẾN UNG THƯ
    - Sao lại lỗi lầm?
    -càng về già càng dễ ung thư.

    Căn cứ chức năng phân bào của tế bào , thì bổn phận này cứ liên tu bất tận làm mãi suốt cả cuộc đời một người. Giống như chiếc máy đúc, chạy mãi ,,, cắt , chia, dũa, in cho ra những tế bào con khác mới nhưng phải giống cho đến lúc về già , thì chức năng này càng "Mệt mỏi" và bộ mật mã ghi nhớ càng dễ bị sai lệch thì lỗi lầm nó sẽ xảy ra. Đó là tại sao càng VỀ GIÀ CÀNG DỂ UNG THU hơn trẻ.
    Đó là những lý do nội tại, chúng ta không muốn cũng không được. Còn chuyện thứ hai là do cách thức sống , thái độ sống của chúng ta ,lấy thí dụ hút thuốc, làm lụng tiếp cận với hóa học phẩm lâu ngày. Trở về thắc mắc ban đầu, tại sao thời này lại có nhiều bệnh nhân ung thứ đến thế ?
    Ngang đây chúng ta đề cập đến cách sống hay thái độ (behavior ) con người trong cuộc sống. Có nhiều cách sống nó gia tăng cơ hội cho lỗi lầm của gien. Trường hợp chúng ta hút thuốc liên tục , những tế bào nằm dọc theo khí quản liên tục bị phá hoại. Cơ thể người hút này tất nhiên phải gia tăng nhu cầu tái tạo tế bào mới để thay thế. Rượu cũng là chất hóa học nó là cồn ethyl hay ethanol một hợp chất hóa học hữu cơ. Uống rượu lâu ngày các tế bào gan phải khử độc liên tục không được nghỉ ngơi vì phải gia tăng tế bào gan mới thế vào các tế bào gan bị phá do rượu. Sự thay thế này khác với sự thay thế do nguyên nhân "cơ học", lấy thí dụ bị rách da, gãy xương - tế bào da , xương se tái tạo lại. Sự thay thế các tế bào tổn hại do thí dụ hút thuốc lâu năm , uống rượu lâu năm , làm việc trong môi trường hóa học độc hại lâu năm , tất cả gom lại là sự tổn hại từ hậu quả của "tấn công hóa học " lâu dài. Số lượng tế bào bị thay thế này càng tăng thì nguy cơ bị ung thư càng cao hơn. Khoa học hiện nay tìm ra hàng trăm chất hóa học trong khói thuốc trong đó có nhiều thứ trực tiếp gây hại cho DNA tất nhiên từ đó sẽ gia tăng sự trục trặc của gien.
    Ở điểm này có bạn hút thuốc lại lý luận , tại sao ông A không hút thuốc lại ung thư? câu trả lời người đó một là di truyền , hai là yếu tố bộ mật mã trong gien người đó gặp rắc rối , thứ 3 nữa có thể không hút nhưng tiếp xúc với hóa chất nhiều. Đối với người hút thuốc thì nguy cơ ung thư phổi cao hơn nếu không hút thuốc. Điều này bạn tự so sánh với chính bạn chứ không so sánh với người khác được. Người ta còn khám phá ra sau này thợ làm nail lâu năm có nguy cơ cao về ung thư , nguòi bán quán cà phê, vũ nữ vũ trường cũng có nguy cơ ung thư cao hơn. Tất cả đều này là tác nhân ngoại nhập cho rũi ro ung thư làm gia tăng bệnh nhân ung thư.
    Căn bản mà nói Ung thư không phải chứng bệnh do bị nhiễm trùng(infection) mà một tai nạn về gien , khi cái khuôn đúc , bộ mật mã trong Gien bị "điên" , bị "thất bổn" ; lãng xa cuộc sống bị "hóa học hóa" là góp phần giảm nguy cơ hư hại sai lệch bộ mật mã về gien trong sứ mạng phân bào và di truyền.

    E -TẾ BÀO UNG PHÁT TRIỂN VÀ PHÁT TÁN RA SAO?
    * DI CĂN ?
    chúng ta hãy xem một đoạn tranh hoạt họa trình bày cách các tế bào ung thư phát triển và phát triển thành BƯỚU ra sao

    Chúng ta hãy xem một đoạn tranh hoạt họa trình bày cách các tế bào ung thư phát triển và phát triển thành BƯỚU ra sao
    Tế bào nào cũng cần nguồn oxy và dưỡng chất để mà sống, tế bào ung thư cũng cần như vậy. Không có nguồn máu tiếp tế nuôi sống nó thì ung bướu này chỉ bằng hạt gạo hạt đường là cùng. Trong y học hiện tượng này gọi là tiến tình tạo mạch (angiogenesis) Từ mật mã sai lầm trong việc "sao chép" các tế bào ung thư xuất hiện , thoạt tiên tạo một bướu ác tiên khởi, nó phát ra những tín hiệu "phù thủy" cho mạch máu gần nó để dụ cung máu và oxy cho bướu này. Sau khi "no nê"chúng sản sinh ra những tế bào ung thư con tuôn vào mạch máu đi tới nơi khác , đóng ổ, tạo thành bướu ung mới , hậu quả di căn nói một cách đơn giản là vậy.

    TƯƠNG TỰ với giai đoạn một, khi cái bướu này phát triển , nó sẽ phát tín hiệu cho các mạch máu gần chúng. Chuyện này tạo nên số mao mạch mới , như thế chúng đã "cướp" đi một nguồn máu cung cấp Vì rằng chúng phát triển nhanh và vô tổ chức, các mạch máu trong các bướu này cũng vậy, cũng vô tỏ chức và "dể rò rỉ" , khác với các mô khỏe mạnh. Các khoa học gia cũng biết cố gắng lợi dụng những khác biệt này hầu tìm cách chữa trị ung thư , đặc biệt nhắm mục tiêu về chuyện cung cấp màu dến các bướu ung kia, để đưa thuốc đến các bướu đó một cách hiệu quả....

    F-cắt nguồn máu cung ứng cho các bướu ung
    [IMG]

    Đây là trọng tâm cho các nhà khoa học và nghiên cứu trên thế giới chú ý để phát triển phương pháp mới trị liệu ung thư mới. Đó là phát minh ra những loại thuốc mới tạo thế cắt đứt các nguồn máu nuôi dưỡng các bướu ung thư. Họ hợp tác với nhau cùng lúc điều tra khả năng các dạng thuốc mới đó , những loại thuốc có khả năng đóng các mạch dẫn tới các u gọi là combretastatin. (?) Có điều nguy hiểm , thuốc có hiệu quả với liều lượng cao , nhưng nếu dùng liều lượng thấp lại kích thích các mạch nuôi các bướu kia phát triển mạnh hơn thêm.
    Tuy nhiêu thách đố lớn nhất cho con người hiện nay để chống chọi lại ung thư chính là tránh trường hợp di căn . Đa số tử vong ung thư cũng là hậu quả sự di căn ung thư. Chuyện này có nghĩa là các tế bào ung thư có cơ hội đi tới vùng khác rồi từ đây tạo các bướu thứ cấp (secondary tumor) . Di căn (metastasis) thật phức tạp nó thách thức con người phải nghiên cứu nhiều hơn nữa.

    [IMG]
    di căn


    Đinh Trọng Phúc biên soạn 12/7/2014
    ================================================================
    Nguồn tham khảo
    GENETIC HOME REFERENCES
    EDUCATION PORTAL
    CANCER RESEARCH UK

    Đinh Thị Nụ thích nội dung này.

Chia sẻ trang này